Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR): Verordening voor Verpakkingen en Verpakkingsafval

De Packaging and Packaging Waste Regulation, ofwel de Verordening voor Verpakkingen en Verpakkingsafval (PPWR) is sinds februari 2025 in werking getreden en vervangt de oude verpakkingsrichtlijn. De eerste verplichtingen gelden vanaf 12 augustus 2026, maar vanaf 2027 komen er extra, concrete eisen die ook voor u relevant kunnen zijn.

Doelstelling

De doelen van de PPWR zijn:

1. De volledige levenscyclus van verpakkingen aanpakken: van ontwerp tot recycling.
2. Uniforme regels creëren voor alle Europese landen, zodat onderlinge handel binnen de EU soepeler verloopt.
3. Toewerken naar een klimaatneutrale verpakkingsketen in 2050.

Met deze Europese wetgeving zet Europa belangrijke stappen richting een duurzamere en beter gereguleerde verpakkingsketen.

Tijdspad en belangrijkste verplichtingen

Vanaf 12 augustus 2026 gelden onder meer eisen voor de minimalisering van zorgwekkende stoffen (substances of concern), een grenswaarde van 100 mg/kg voor vier zware metalen gezamenlijk en maximale concentratiegrenswaarden voor PFAS in verpakkingen die met levensmiddelen in contact komen.

Fabrikanten zijn vanaf 12 augustus 2026 verplicht de aanwezigheid van substances of concern (SoC; zorgelijke stoffen) in hun verpakkingen te minimaliseren. Er geldt geen algemene grenswaarde, maar voor bepaalde stoffen zijn specifieke limieten vastgesteld. Voor lood, cadmium, kwik en zeswaardig chroom samen geldt een grens van 100 mg/kg. Voor PFAS in verpakkingen die met levensmiddelen in contact komen, gelden maximale concentratiegrenswaarden: 25 ppb voor een individuele PFAS-stof, 250 ppb voor de som van PFAS en 50 ppm voor het totale fluorgehalte. Deze grenswaarden gelden ook voor PFAS die onbedoeld aanwezig zijn.

Daarnaast gelden vanaf 12 augustus 2026 handelsbeperkingen voor verpakkingen die niet voldoen aan de prestatiecriteria uit Bijlage IV. Deze criteria hebben onder meer betrekking op hygiëne, productbescherming en transportveiligheid. Verpakkingen mogen bovendien geen kenmerken bevatten die uitsluitend bedoeld zijn om het waargenomen productvolume te vergroten, zoals dubbele wanden, valse bodems of overbodige scheidingslagen. Producenten doen er daarom goed aan hun huidige verpakkingsontwerpen tijdig te beoordelen.

Vanaf 1 januari 2029 geldt een doelstelling van 90% gescheiden inzameling van plastic flesjes en metalen drankverpakkingen via statiegeldsystemen.

Vanaf 1 januari 2030 gelden onder meer eisen voor recyclebaarheid volgens de Design for Recycling-criteria, minimumpercentages gerecycled kunststof, minimalisering van verpakkingsvolume, maximale lege ruimte in transport- en e-commerceverpakkingen, hergebruiksdoelstellingen voor dranken en transportverpakkingen en een verbod op bepaalde eenmalige verpakkingsformaten.

De verplichting om minimumpercentages gerecycled kunststof te gebruiken geldt voor verkoop-, groeps- en transportverpakkingen van kunststof. De vereisten gaan in op 1 januari 2030, of drie jaar na publicatie van de bijbehorende uitvoeringshandeling.

De percentages verschillen per verpakkingstype. Een palletwikkelfolie (niet-voedselcontact, ander kunststof dan PET) moet in 2030 minimaal 35% gerecycled materiaal bevatten. Een eenmalige plastic drankfles (PET, voedselcontact) moet minimaal 30% gerecycled PET bevatten. Contactgevoelige verpakkingen van ander kunststof dan PET moeten minimaal 10% gerecycled materiaal bevatten.

Plastic onderdelen die minder dan 5% van het totaalgewicht van een verpakkingseenheid uitmaken, zijn vrijgesteld. Kleefmiddelen, verf en inkten vallen buiten de scope van de gerecycled-materiaaleis.

Aandachtspunten in de uitvoering

De PPWR is formeel in werking getreden, maar de praktische uitvoering is op onderdelen nog in ontwikkeling. Sommige technische en administratieve details worden pas later vastgesteld. Het is daarom belangrijk om u tijdig voor te bereiden op de komende verplichtingen en de ontwikkelingen nauwlettend te blijven volgen. Op 30 maart 2026 heeft de Europese Commissie de langverwachte richtsnoeren (guidance) voor de PPWR gepubliceerd, samen met een uitgebreid FAQ-document. Hoewel de richtsnoeren formeel nog niet definitief zijn vastgesteld, wordt verwacht dat dit op korte termijn gebeurt, waarna publicatie in het Publicatieblad volgt. De documenten geven verduidelijking bij onderdelen van de PPWR waarover in de praktijk veel vragen bestonden.

De PPWR zelf blijft ongewijzigd. Wel kunnen de richtsnoeren invloed hebben op de interpretatie van definities en verplichtingen.

Voorbereiding op de PPWR

Hoewel nog niet alle PPWR-maatregelen volledig zijn uitgewerkt, kunt u nu al concrete stappen zetten:

1. Blijf op de hoogte: onder meer via onze nieuwsberichten informeren wij u over relevante ontwikkelingen.
2. Inventariseer welke soorten verpakkingen u voert en hoe deze binnen de terminologie van de PPWR worden aangeduid.
3. Inventariseer welke verplichtingen u heeft, en de soorten verpakkingen die u verhandelt, verkoopt of gebruikt.
4. Breng in kaart welke informatie u al beschikbaar heeft over uw verpakkingen en welke aanvullende informatie uw leverancier met u kan delen.
5. Vanaf 2030 zijn slecht recyclebare verpakkingen, met een recyclebaarheid van minder dan 70%, verboden. Hoewel de details nog niet volledig duidelijk zijn, kunt u alvast een Recyclecheck uitvoeren. Zo krijgt u inzicht in de recyclebaarheid van uw verpakking en kunt u tijdig bepalen welke verduurzamingsstappen nodig zijn.
6. Overweegt uw organisatie te investeren in nieuwe verpakkingsmachines, een nieuw product te introduceren of andere innovaties door te voeren? Houd dan nu al rekening met de komende wetgeving. De PPWR verplicht organisaties onder meer om verpakkingen te minimaliseren in gewicht en volume.

Niet voldoen aan de PPWR kan leiden tot sancties en reputatieschade. Door nu te investeren in duurzame alternatieven en samen te werken aan toekomstbestendige verpakkingsoplossingen, kunt u niet alleen voldoen aan de regelgeving, maar ook uw marktpositie versterken in een economie waarin duurzaamheid steeds belangrijker wordt.

Bronnen: Verpact.nl, VerpakkingsunieNederland, VerpakkingsManagement.